İkiyüzlü Gerçekler

Gerçek olmanın ve doğruyu söylemenin mutlaka bir cezası vardır. Tam aksinin de bir bedeli var ama gerçeklik, ikiyüzlülüğün destur olduğu dünyada her zaman cesaret gerektirmiştir. Reddedilmek,eleştirilmek ve kabul görmemekten korkanların gerçekle işi olamaz; hissettiklerimizi ya da düşündüklerimizi açıkça ve çekinmeden söyleyecek olsak ne toplum kalırdı ne de onu inceleyen sosyoloji! İnsani bağları samimi kılan tamamen bu ikiyüzlülüktür. Tezat gibi görünüyor ama bu hazmedilmesi gereken birinci acı gerçek. Bunu hap niyetine yutanlar ikinci acı gerçekle karşılaştıklarında fazlaca etkilenmezler. Bu, etrafımızdaki tüm hayat belirtilerine karşın hepimizin ölü olduğu gerçeğidir. Çünkü gerçeği görmezden gelenler en fazla canlıymış gibi yaparlar. Gerçeği bilirler elbette, onu taşıyabilmek büyük bir güç gerektirdiği için bu yükün altına girmek istemezler ve canlıymış gibi yaparak ölü olmanın dayanılmaz ağırlığına katlanırlar nedense. Halbuki gerçek ve canlı olmayı göze alabilseler yük diye bildikleri şey gittikçe hafifleyecek ve varoluşun tadı asıl o zaman çıkacak.
Ve gelelim üçüncü ve sonuncu olmayan acı gerçeğe; her ne yaparsak yapalım öleceğiz. Bundan kaçış yok. O halde neden şimdiden ölüyoruz, öldürüyoruz kendimizi? Nefsi değil aklı öldürmekten bahsediyorum. Neden gerçekler bu kadar dayanılmaz ve anlaşılmaz görünüyor? Herkes her şeyi biliyorken hiç bilmiyormuş gibi yapınca hiç ölmeyecek gibi mi oluyor? Nedir çok yüzlülüğün çekici yanı? Hep sevilmek, sonsuza dek imrenilmek arzusu mu? Öyle ya da böyle son nefese kadar gerçek kendini hatırlatacak ve son nefeste isyan edecek, beni neden inkar ettin, neden kabullenemedin diye haykıracak kulaklarınıza. Siz buna ister vicdan deyin ister akıl, köşe bucak saklansanız da o sizi bulacak, intikam için değil hiç doğmadığınızı göstermek için.

En Sonunda

Gönül sevdiğinden ayrıdır
Kavuşmalara doymak bilmez
Sevmek ayrılığın adıdır
Umuda koşar tükenmez
Uçsuz bucaksız çöldür aşk
Susuz kalır suyu ararsın
Mutluluk kaynağını bulamasan da
var olduğunu düşünüp
Yaşarsın
Nasıl ki suya kanmak mümkün değilse
Aşk da hem var hem yok gönülde
Bulduğunu sandığın anda kaybeder
Kaybettiğinde yine ararsın
Ve bu çember devam eder
Ne içinde kalır
ne dışına çıkarsın

Gönül sevdiğine yine kavuşur
Gönül sevdiğinden yine ayrılır
Yolculuk hiç bitmez halbuki
Yola çıktığında bilirsin
Ve her bitiş başlangıçta son bulur
Başladığın yere dönersin
Sadece Ben buradayım dersin kendine,
sadece kendi sesinle
En sonunda duyarsın

Aşk Ben'im, er geç anlarsın

Sonsuz Kere

Bir dokunuş binlerce sözden üstün
Bir bakış tüm gözler içinde gördüğüm
Yazılan silinir, görülen unutulur zannetme
Beden hafızadır, senin kokun üzerime sürdüğüm
Güzelliğin cendere olsa ruhuma
Hiç kıpırdamaz
öylece bakardım sana
Ve sonsuz olsun isterdim bir günüm
Sonsuz kere sana doymak imkansız olsa da!

Merak Et

Merak etmek için illa ki inanmak gerekmiyor. Öğrenmek tek yönlü bir şey olsaydı inandığımızın sebebini bilemezdik. Neyin ne olduğunu merak etmeyen bir zihin analiz yeteneğini kaybedecektir ya da bu zorunluluk hiç kıymet görmeyecektir inanç sisteminde. Analiz basamağını atlayan bir sentez, ya da senteze ulaşmayan bir analiz her zaman eksik kalacaktır. Tarih ve din eğitiminde bir milletin hafızası etkendir. Bu hafıza merak güdüsünü harekete geçirmek için var olurken mevcut sistem bu hafızayı silmek için gayret gösteriyor. Sanki hatırlamak ve unutmamak bir lanetmiş gibi. Merak etmek yakında büyük günahlardan sayılacak bu gidişle! Sistem koruyucularının da işine geliyor meraksız gençlik.
Bana sunulan her bilgiyi kabul etmek zorunda değilim ama her bilgiyi öğrenmek,inandığım şeyi neye dayanarak desteklediğimi daha kolay açıklayabilir. Sadece karşılaştırabilen bir zihin neye inandığını fark edebilir. Yoksa bana sunulan tek bir bilgiyi bana sunulduğu haliyle kabul etmişim, bundan kolay ne olabilir ki?
Tarih eğitimini senelerce eleştirdik, bu dersten sıkıldı birçoğumuz. Çünkü hiç merak etmedik, ilgilenmedik geçmişle, ne de olsa geçmişti artık! Günümüzde durum daha da vahim. Geçmişi olmayan bir toplum tüm siyasi görüşlerin işine geliyor. Günü yakala prensibi de genç zihinleri ele almış vaziyette. Durum bu kadar ciddiyken merak edecek tek şeyin futbol maçının sonucu, manitanın kalça ölçüsü, ortamda ne içildiği falan olması tuhaf karşılanmamalı elbette. İstenen bu zaten.
Bana ne hangi ülke neredeymiş, Bana ne siyasetin temeli neymiş ya da fizik kuralları ne işe yaramış?! Ben kendi fiziğime bakarım(!) diye diklenen ve hiçbir şey bilmeden her şeye muktedir olduğunu deli cesaretiyle iddia eden bir nesil geliyor. Ve en kötüsü bu gençliğin merak ettiği tek şey yarınki modanın ne olacağı ve arkadaşlarına nasıl hava atacağı. Sosyal ilişkilerini kullanarak statü kavgasında hangi basamakta duracağı en önemli birkaç kaygısından biri. Hal böyleyken değerlerin işlevi tamamıyla faydacılığa endekslenmiş. Dini ya da tarihi değerlerin bu kadar tahribata uğradığı başka dönemler de olmuştur ama bu derece sömürüldüğü ve kullanıldığı başka bir dönem olmadı. Genç zihinlerde bu değerlerin anlamı itibar görmek ve Zengin olmakla eşdeğer hale geldi. Paran varsa hükümdar da sensin, tarikat şeyhi de. Yani merak uyandıran asıl şey değerlerin kökeni ve kendisi değil de bu değerlerin işe yaradığı ortamlar ya da kullanılan şahıslar haline geldi.

Hazzın Değişken Doğasına Karşı Koymak

"Yönelim hazza değil bilgiye olmalıdır" demiş Epiküros. Dünyada yaratılan her şey insan için haz nesnesi olabilecekken nitelik ve nicelik arasındaki fark bu hazzın sürekliliğini belirlemiştir. Çağlar boyu hırs ve tutkular üzerine yüzlerce savaş olmuş, binlerce insan ölmüş; peki hangi tutku günümüze dek izlerini bırakmış? Bir düşünün, hiçbir insan evladı çıktığı en yüksek tepede sonsuza dek duramamış. Buna teşebbüs eden ise kendi hırsının kurbanı olmuş. O vakit hazzın niteliği elde etmenin o karşı konulmaz cazibesine ve sahip olmanın köleleştirici etkisine bağlı değil. Çünkü çekim kuvveti sabit değil, nasıl ki evren sürekli değişiyorsa hazzın oranı da tutkulara göre ya artıyor ya da azalıyor. sürekli bir mutluluk olamayacağı gibi sürekli bir mutsuzluk da yok insan yaşamında. Hep merak etmişimdir, neden insanlar mahkum olur duygularına? Özgür doğdukları halde neden seçme gücünü bulamazlar kendilerinde? Mahkumiyet de bir nevi hazdır onlar için, fakat değişen yine niteliktir. Hiç kimse sonsuza dek mahkumu ya da kurbanı oynamak istemez öyle değil mi? Ya da hiçkimse sahip olmanın ve efendiliğin hazzını sürekli hale getirecek güce sahip değildir. İnsan her şeye sahip olabilir dedik en başta; bir şey dışında: öteki insanların iradesi! Evet, bu kontrol belirli bir zaman için efendiye haz verebilir ve kurban rolündeki kişide belirli bir zaman bundan keyif alabilir. Ya sonra? Her şey tepetaklak olur.
Epiküros'un demek istediği de buydu. Asıl mutluluk bilgidir. Çünkü bilgiye sahip olmazsın ya da o seni mahkum etmez, bilakis özgürleştirir ve değiştirir. Bilginin hazzı sürekli ileriye doğrudur, çünkü ani hazları yoktur bilginin, sadece birikir ve kendi içinden taşar. Sahip olmanın hazzı gelip geçici iken bilgi, bu dünyanın dışında hazlar sunar insana. Çünkü bilmek, su içmek gibidir, ve su içmekten asla bıkamazsınız. Her şey eskir, her şey kirlenir ve her şey tükenir. Sadece bilgi çoğalır ve çoğaltır.
Bunu fark eden insanlar tarih boyunca şükranla anılmıştır; isimleri tozlu sayfalarda bile kalsa unutulmamıştır.
Peki insan neden hazzın niceliğine kafayı takmış durumda? Çünkü sürekli mutsuz olmaktan ve ölümün çok yakın olduğundan dem vurup duruyor, aklını saplantılı bir şekilde kendi sonuna odaklamış.Acaba nasıl öleceğim, acaba ölürken yanımda kim olacak ve ne zaman ayrılacağım bu güzel dünyadan? Ölüm döşeğinde bile hala dünyanın muhteşemliğinden bahseden insanlar var. Ben tersini söylemiyorum, dünya elbette güzel ama asla doyulmayacak bir gıda değil! Yani biz yaşarken nasıl verimli yaşarız, insana nasıl daha faydalı oluruz demek yerine son dakikanın son saniyesinde ne olacağını düşünüp, sonsuz vesvese içinde tutunacak dal arıyoruz ömür boyunca. Bu arayış bitmez. Keşke Bilgiyi arasak aynı acele ve arzu içinde! Madem kaçamayacağız ölümden neden zehir ediyoruz kendimize kısacık ömrümüzü, anlamıyorum.
En iyisi Haz'dan azade olabilmek.Bunu başarabilmek ise bilgiyi sindirmekle doğru orantılı. Hala hazır bilgi arıyorsanız orada durun. Kimsenin gücü yetmeyecek kafanızı değiştirmeye! Ancak ve ancak siz değişmeyi bileceksiniz ve bu keşif hayatınızın dönüm noktası olacak. Gerçek bilginin mutluluğunu keşfettiğinizde o sevinç hali gitgide artacak ve ani hazlardaki o keskin düşüşü hiçbir zaman yaşamayacaksınız. Yeter ki artık bırakın hazıra konmayı, bırakın birbirinizi taklit etmeyi, sadece kendiniz olun ve bilginin peşine düşün. Ne hayat ne ölüm kalsın içinizde, sadece nefes alın ve kafanızın içini doldurun. Bu mutluluk size yeter. Dışarıda bir şey yok!Ev sizsiniz, yuva sizsiniz.

Silik Kahramanlar

Kadın kadının düşmanı sözüne hep karşı çıktım.Çünkü ben hiçbir kadına düşman görmüyorum kendimi. Durduk yere düşman olunmaz diyor kimisi; haklı olabilirler. Nasıl mı? Öncelikle çevrede gözlemlediğim durumları anlatmak istiyorum.
Bir kere ben hiçbir erkeğin başka bir erkeğin ayıbını binbir kez tekrarlayıp diline doladığını görmedim; belki bunu bir kadın için yapmıştır ama asla hemcinsini bir kadının yanında ya da çevresinde aşağılamamıştır. Hatta herhangi bir kadın, ola ki bir erkeği çekiştirsin ya da hakkında ileri geri konuşsun, aynı erkek aslan kesilir ve tüm gücüyle hemcinsini savunur, üstelik o hadsiz hudutsuz kadına da iki saniye içinde haddini bildiriverir! Erkek cinsinde hayran olduğum en önemli şey bu insani savunma ve korunma gücüdür. Yazık ki aynı içgüdü erkeğin kadına duyduğu sempatiyi bir gram artırmaz, ne garip değil mi? Sanki gerçek sevgi aynı cinsler arasında daha kuvvetliymiş gibi düşünüyor insan, ta ki kadının herhangi bir ortamda kendisine hiç de zararı dokunmamış başka bir kadın hakkında konuşulurken merakla sohbete dalıp hiç tanımadığı o kadını büyük bir şevkle al aşağı etmesini hayretle seyredene kadar! Ortada bir sorun yok; kadının kocası falan da ayartılmamış(!) ya da öteki kadının namusuna falan da dil uzatmamış ama gel gör ki ufak bir kıvılcımla alevlenen histerik kadın dünyası olmadık senaryoları bizzat yaşıyor ve bunu hemcinsi üzerinden yaşatıyor! Ve ilginçtir ki tüm rahatlama ve boşalma hâli öteki kadın üzerinden gerçekleşiyor yani kadın ne yapıyorsa erkek için değil öteki kadına nispet olsun diye yapıyor. Örneğin başka kadınlar görsün diye süslenip güzel kıyafet alıyor; sanki kadının tek değer ölçütü karşılaştırıldığında diğer kadınlardan üstün olduğunun erkek tarafından onaylanması ve bu şekilde yine erkek odaklı dünyanın değerlerine boyun eğilmesi. Öteki kadın bunları kabul etmiyorsa otomatikman düşman taraf haline geliyor; sonra da aynı garip kadın kendi erkeğinden şikayet ediyor, keşkeleriyle mutlu mesut yaşadığını iddia edip sözümona aile vitrinini güzel tutuyor. Dört duvar arasında neler oluyor kimse önemsemiyor. Bu kadın için tek ölçüt öteki kadınların ona imrenmesi; erkeğinin ona biçtiği değer umrunda bile değil, yeter ki öteki kadından üstün olsun. Çünkü erkeği, mutlak patron olarak ona bu imkanları sunmakta, isterse eziyet etsin hiç önemi yok. Garip ama gerçek.
Ben erkeklerarası dayanışmayı kadınlararasında hiç görmedim. Erkek hemcinsini bir kadına karşı canla başla savunurken, kadın hemcinsine hakaret eden erkeği sonuna dek alkışlıyor, iki küfür de kendisi basıyor! Hayretle izlediğim durumlarda iki kadın hiçbir zaman sempatiyle bakmadı birbirine; hep inceledi, irdeledi, erkeği de bu histeriye alet etti. Erkeğin kolay yönlendirilebilir hâli bu durumu hep daha da körükledi. Kaynanayla gelin, anneyle kız, iki komşu kadın ya da işte iki arkadaş hiç dost olmadı birbirine. Çünkü onlar erkeğin dünyasında kayıp ama erkeğin dünyasında kaptan, gemiyi hiç tanımadan rotayı belirlemiş; yarı yolda uyanınca iş işten geçmiş silik kahramanlardan öteye geçemediler.

Tahsil Neyi Değiştirir?

Tahsil ve terbiyenin bireyselliği yücelten, bakış açısını değiştiren yönleri olduğunu; buna rağmen duygusal veya kişisel tepkilerde büyük etkisi olduğunu düşünmüyorum. Fikirler değişebilir, gelişebilir; aynı şekilde sözler ve davranışlar da değişebilir. Zaman ve yaş ilerledikçe karakter bile çeşitli maskeler altında şekilden şekle girebilir. Yapmacık gülümsemeleri, kibarlık budalası halleri ile tanıdığımız insanları bile yabancı görebiliriz.
Mizaç ve buna bağlı olarak içgüdülerimiz, bizi biz yapan temel duygular - tahsil ve terbiye- durumuna bakılmaksızın neredeyse aynı kalır. Bu durumun kadın ve erkek üzerindeki etkileri biraz fark gösterebilir ki bunun sebebi yine dayatılmış fikirlerdir. İnsani duygular her iki cinste de ortaktır. Fark, bu duyguları eğitim yoluyla yorumlama farkıdır. Örneğin tahsil durumu bir kadını büyük oranda değiştirebilirken sosyal baskılardan azade erkek yaşamı üzerinde büyük bir fark yaratmaz. Çünkü erkek, bireyselliği doğumundan itibaren deneyimlemeye başlar. Henüz küçük bir çocukken bile güçlerinin sınırsız olduğuna inandırılır. Bu inanç onu ömür boyu her şeye muktedir, şartlar üzerinde kontrol ve söz sahibi duruma getirene dek eğitim süreci devam eder. Akademik yeterlilik bu özgüven üzerinde neredeyse etkisizdir! Çünkü doğal olarak geliştirdiği iletişim yeteneği bu tür bir müdahaleye gerek duymaz ve sonuçta bir erkek eğitimli ya da eğitimsiz toplumda birey olarak kendini sunmasını bilir. Ekstradan tahsil görmesi ona sadece bir artı getirir; duygu ve düşünce dünyasını fazla değiştirmez.
Halbuki kadının bireyselliğini keşfi ilk gençlik yıllarına kadar ertelenmiştir ve bu gecikme kalıcı bir hal alarak bazen inkara kadar gider. Kadın verici doğasıyla takdir görmeyi sever. Daha doğrusu doğumundan itibaren öğrendiği ve bir ömür boyu taşıması gereken bir yüktür ona öğretilen. Bir şeyleri sevmek zorunda bırakılması! Bireyselliğini hiçbir zaman keşfedemez bazı kadınlar; bazıları keşfettiği gün kaybeder onu; ve bazısı bireyselliğini topluma uydurma güdüsüyle kendi içgüdülerini, duygularını reddeder. Reddetmeyenler ise ya asılır ya da kesilir. Bir erkek daha ufak bir çocukken kendisiyle gurur duymayı öğrenmiştir ama bir kadın en ileri yaşında bile kendini sevmeyi ayıp, kendi değerini ölçülebilir, kendi hayatını kurban etmeyi bir maharet görmektedir ve en acısı da bu şekilde saygı görmeyi beklemektedir! Bütün ömrünü bekleyerek geçirir kadın, evet kendini bekliyor aslında ama hala bunun farkında değil. O yüzden tahsil ve terbiyenin kadın üzerindeki etkisi daha fazladır ve öyle de olmalıdır.
Erkek çoğu zaman dizginlenemeyen içgüdülerinin kurbanı olurken, kadın eğitimsizliğinin kurbanı olmaktadır. Kadın duygularını denetlemeyi küçük yaşlarda öğrenmiştir. Ona zorla öğretilmiştir kontrollü olmak. Fakat bir erkek tahsil görse bile içgüdülerini denetlemekte zorlanabilir çünkü bireyselliği kök salmıştır, egosu her bilginin üzerindedir ve öğretildiği üzere egosunu aç bırakmamalıdır!
Kadın, toplumda bir yer edinirken erkek bireyselliğini dayanak olarak seçmeyi bıraktığı gün, erkek de kendi bireyselliğinden geçip toplumu düşünebilecektir.
Kolektif bilinç toplum ve bireyin barıştırılmasıyla gerçekleşecek bir olgu. Cinsiyet rollerimize sıkıca bağlandığımız sürece uzak bir ihtimal olarak kalmaya devam edecek. Ne birey topluma değer katacak ne de toplum bireyi yüceltecek. Bu kısır döngünün çarkında elli sene sonra hala kadın erkek muhabbetine, aldatma hikayelerine takılı kalacağız. Ne yazık ki..

Teknik Yalnızlık

Günümüzde kendini 'iyi' hissetmenin trend olduğu, sanal alemde sanal arkadaşlık kurmanın var olan hedonist yapıyı daha da kuvvetlendirdiğini görmekteyiz. Artık her şeyin bir yedeği var! Aslını bulamayan yedeğiyle idare ediyor ve geçici heveslerin geçici tatlarıyla avunuyor. Hatırlamak ağır bir yük haline geldi.
Akıllı telefonundan bir tuş darbesiyle bütün telefon numaralarına erişebilen genç, bu numaraların silinmesi halinde ani bir telaş yaşıyor. Çünkü biliyor ki en sevdiklerinin numarasını bile hatırlayamıyor! Neyse ki bu hal kısa sürüyor da aynı genç yedeklediği dosyalardan istediği numaralara erişebiliyor. O kısa an, ona bir felaket hissi yaşatıyor fakat hayatın gerçek acılarına duyarsız ruhu ufak bir sendelemede hemen depresyona sokuyor onu. Ne bir uyarıya tahammülü var, ne beklemeye ne de hatırlamaya. Artık sosyal ağlara emanet sırlarımız ve hazlarımız var.
Bu durumda zihin gitgide tembelleşiyor. Öğrencilerimiz kağıt kalemi unutmak üzere. Bir kitap sayfasının üzerinde gezmeyen elleri asla bilemeyecek bilginin kıymetini, ya da soğuk bir ekrana odaklanmış gözleri asla bilemeyecek anıların sıcaklığını.
Sanki gizli bir anlaşma var bilgisayarla aramızda. Çağlar boyu ölümsüzlüğü arayan insan ruhu yapay makinelerle her bilgiyi sonsuza dek tutacağını ve bu yolla belki bir gün bilincin devrimini gerçekleştireceği umuduyla geliştiğini zannediyor. Ta ki bir gün tüm elektrik sistemleri kendini imha edene dek. O devrin yakın olduğunu düşünüyorum. Çünkü insan beyni de elektriksel bir devre, ve biz onu makineleşmeyle tembelliğe itiyoruz. Hiçbir şey düşünmek istemeyen insan beyni, ruhunu da aramayı bıraktı artık. Soğuk makinelerin akıllı sistemlerinde ruhun gerçekliğine kendini yabancılaştırdı. Bir gün bedensel tembelliğimiz bizi uyuşturunca merakımız da bitecek. Değerlerin gereksizliğine inanmış yeni nesil paranın gücüyle her lükse kavuşunca arayacağı hiçbir şey kalmayacak. O vakit ya birbirine saldırıp yok edecek, ya da dünyayı saran ağların içinde yalnızlığıyla kaybolup gidecek. Gerçekten var olmak yerine 'iyi' hissedeceği ortamlara razı olur hale gelecek. Peki nereye kadar?

Tembel ile Çalışkan

Hızlı koşan çabuk yorulur
Hiç koşmayan kendini kurutur
Çok tembelim dokunma bana
Zaman geçmiyor yerinde sayana
Çok çalışan çok kazanır
Kazandığı yetmez elindekini batırır
Hiç kimse kaldırmayacak tembeli
Gün boyu cennet sahte ya da hakiki
Kimse durdurmayacak aceleciyi
Gerekirse bulacak ecelini
Biri bolluğun bağımlısı
Öteki yokluğun
İkisi de bitirecek kendini
Ve atalet son bulacak er ya da geç
Ne oturan bilecek vaktin kıymetini
Ne de koşan çekecek dünyanın ceremesini
Nihai soru yine sorulur
Neden buradayız peki?
Tam da olduğumuz yerde
Ne kalacak bizden geri?
Belki bir avuç bilgi belki de unutmak gerçeği
Yedeklenmiş ruhların tarihteki silik izleri..